वेदना गोदावरीची आणि स्वच्छतेचा निर्धार: जेव्हा जनशक्तीतून ‘माय’ पुन्हा निर्मळ होते! ✍️ महेश थोरात
वेदना गोदावरीची आणि स्वच्छतेचा निर्धार: जेव्हा जनशक्तीतून ‘माय’ पुन्हा निर्मळ होते!
✍️ महेश थोरात
“पाऊल पडते स्वच्छतेचे, रक्षण करण्या गोदामाईचे,
कोपरगावच्या निर्धाराने, रूप पालटले नदीपात्राचे!”
😱 जेव्हा जीवनदायिनीच ‘भय’ बनते…
नदी म्हणजे केवळ पाण्याचा प्रवाह नसून ती आपल्या संस्कृतीचा आणि आयुष्याचा अविभाज्य भाग असते. पण आज जेव्हा एखादी आई आपल्या मुलाला म्हणते, “नदीत जाऊ नकोस,” तेव्हा त्या वाक्यात केवळ काळजी नसते, तर एका भीषण वास्तवाची भीती असते. एकेकाळी याच गोदावरीच्या काठावर मुले बिनधास्त खेळायची. “जा खेळून ये” असं म्हणणारी आई आज त्याच पाण्यापासून आपल्या पाल्याला का रोखत आहे? याचे उत्तर त्या पाण्याच्या बदललेल्या रंगात आणि गंधात दडलेले आहे.
नदी कधीच स्वतःहून आजार बनत नाही, आपण तिला आजारी पाडतो. शहरांतील सांडपाणी, प्लास्टिक आणि निर्माल्यामुळे नदीचे पात्र दूषित झाले आहे. जेव्हा डॉक्टर म्हणतात की, “पाण्यामुळेच इन्फेक्शन झालंय,” तेव्हा समजून जावे की त्या पाण्यात आता जीवन देण्याची शक्ती कमी आणि व्याधी पसरवण्याची ताकद जास्त उरली आहे.* पुलावरून खाली पाहताना वाटणारी भीती ही केवळ एका लहान मुलाची भीती नसून ती निसर्गाच्या ऱ्हासाची पावती आहे.
💪*एक जिद्द: ‘गोदामाई प्रतिष्ठान’ आणि आदिनाथजी ढाकणे यांचा वसा*
मात्र, जिथे संकट असते तिथेच निवारणाचे मार्गही सापडतात. कोपरगावच्या पवित्र भूमीतून वाहिलेल्या याच गोदामाईला तिचं पूर्वीचं वैभव प्राप्त करून देण्यासाठी ‘गोदामाई प्रतिष्ठान’ आणि त्याचे संस्थापक आदिनाथजी ढाकणे यांनी उचललेलं स्वच्छतेचं पाऊल आज एक जनचळवळ बनलं आहे.
नदी स्वच्छ हवी असं म्हणणारे अनेक असतात, पण हातात ग्लोज, झाडू आणि घमेले घेऊन प्रत्यक्षात नदीपात्रात उतरणारे खूप कमी असतात. आदिनाथजी ढाकणे यांनी हीच कठीण वाट निवडली. ‘निर्मल गोदावरी अभियाना’च्या माध्यमातून त्यांनी केवळ नदीतील कचरा काढला नाही, तर *कोपरगावकरांच्या मनात स्वच्छतेची ज्योत पेटवली.*
🌳 *बदलते रूप: श्रमातून साकारलेली निर्मलता*
आदिनाथजींनी नदीच्या स्वच्छतेकडे केवळ एक ‘मोहीम’ म्हणून न पाहता ती एक ‘जीवनशैली’ व्हावी, यासाठी सतत जनजागृतीवर भर दिला आहे. त्यांच्या कार्याचे तीन मुख्य खांब आहेत:
*सातत्य:* कोणताही खंड पडू न देता नियमितपणे अभियान राबवणे.
*सहभाग:* युवकांपासून ते ज्येष्ठांपर्यंत सर्वांना या कार्यात जोडून घेणे.
*संस्कार:* “नदी ही आपली माता आहे आणि तिचे रक्षण करणे हे आपले कर्तव्य आहे,” हा विचार रुजवणे.
आज जेव्हा आपण नदीपात्राकडे पाहतो, तेव्हा श्रमाचे आणि घामाचे फळ तिथे उमटलेले दिसते. प्लास्टिकचा विळखा आणि घाणीचा ढीग दूर सारून निर्मलतेकडे जाणारा हा प्रवास खरोखरच अभिमानास्पद आहे.
*संकल्प करूया:* पुन्हा एकदा आनंदाने खेळण्यासाठी!
*गोदावरीला पुन्हा ‘जीवनदायिनी’ बनवणे आता आपल्या हातात आहे. प्लास्टिकचा त्याग, सांडपाण्याचे नियोजन आणि लोकसहभागातून आपण हे चित्र बदलू शकतो.*
गोदामाई प्रतिष्ठानने सुरू केलेली ही धुरा आता आपल्याला पुढे न्यायची आहे. जेव्हा गोदावरी पूर्णपणे स्वच्छ होईल, तेव्हाच आई पुन्हा एकदा आनंदाने आणि निर्भयपणे आपल्या मुलाला म्हणू शकेल— “जा बाळा, नदीवर खेळून ये!” चला, आपणही या निर्मल अभियानाचे पाईक होऊया आणि आपल्या गोदामाईला कायमस्वरूपी ‘निर्मल आणि सुंदर’ ठेवण्यासाठी कटिबद्ध राहूया.
“स्वच्छतेचा वसा, कोपरगावचा वारसा!”
🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱
महेश थोरात
